محمدمحسن صدر، رئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران، در نشست خبری سوم آبان‌ماه تأکید کرد که خدمات ضروری کشور همچنان به اینترنت بین‌الملل وابسته است و گسترش شبکه ملی اطلاعات به معنای بی‌نیازی از اینترنت جهانی نیست. او ابراز امیدواری کرد شرایط به قطع اینترنت نرسد و دسترسی مردم با سرعت مناسب ادامه پیدا کند.

صدر در این نشست درباره پیامدهای احتمالی قطع اینترنت بین‌الملل، وضعیت خدمات الکترونیکی و برنامه‌های توسعه دولت هوشمند توضیح داد. به گفته او، با وجود پیشرفت‌های انجام‌شده، شبکه ملی اطلاعات به‌تنهایی پاسخ‌گوی همه نیازهای کشور نیست و زیرساخت داخلی باید در کنار اینترنت بین‌المللی فعالیت کند.

امید به ادامه دسترسی مردم به اینترنت

احتمال قطع اینترنت بین‌الملل و اثر آن بر خدمات ضروری، از محورهای اصلی این نشست بود. صدر گفت شبکه ملی اطلاعات در دوران جنگ توانسته بخشی از خدمات مورد نیاز مردم را ارائه دهد، اما این تجربه به معنای کنار گذاشتن اینترنت جهانی نیست.

اینترنت جزء ضروریاتی است که بخش‌های مختلف جامعه حتماً به آن نیاز دارند. ما خودمان را مبرا نمی‌دانیم که بگوییم بدون اینترنت کارمان راه می‌افتد.

او با اشاره به ملاحظات امنیت ملی ابراز امیدواری کرد اوضاع به نقطه‌ای نرسد که قطع اینترنت ناگزیر شود. به بیان صدر، اگر مخاطره جدی امنیتی در میان نباشد، کسی تمایلی به قطع اینترنت ندارد و حفظ دسترسی مردم با سرعت مناسب باید در اولویت باشد.

بسیاری از سرویس‌های آنلاین، ابزارهای ارتباطی، خدمات ابری و سکوهای خارجی به اینترنت بین‌الملل وابسته‌اند. تقویت زیرساخت داخلی می‌تواند تداوم بخشی از خدمات را ممکن کند، اما دسترسی به همه سرویس‌های متکی بر اینترنت جهانی را تضمین نمی‌کند.

اثر قطع اینترنت بر خدمات بانکی و الکترونیکی

در ادامه نشست از صدر پرسیده شد اگر با قطع اینترنت بین‌الملل، دسترسی شهروندان به خدماتی مانند بانک، آموزش و درمان مختل شود، مسئولیت پیامدها با چه کسی است. او پاسخ داد این مسئولیت تنها متوجه شخص او نیست و هر مسئول باید در چارچوب وظایف خود پاسخ‌گو باشد.

از نظر فنی، اثر قطع اینترنت بر همه خدمات یکسان نیست. برخی سامانه‌های داخلی ممکن است با تکیه بر زیرساخت ملی به کار ادامه دهند، اما عملکرد هر سرویس به شیوه میزبانی، وابستگی‌های نرم‌افزاری و ارتباط آن با سامانه‌های دیگر متن آهنگ بستگی دارد.

داخلی بودن یک برنامه به این معنا نیست که همه قابلیت‌های آن هنگام قطع ارتباط بین‌المللی بدون اختلال باقی بماند. خدماتی که برای احراز هویت، دریافت اطلاعات یا اتصال به سرورهای خارجی به اینترنت جهانی نیاز دارند، ممکن است با محدودیت مواجه شوند.

افزایش حملات سایبری به درگاه‌های کشور

صدر از افزایش حملات سایبری به درگاه‌های مختلف کشور در روزهای اخیر خبر داد و اعلام کرد در فاصله دو تا سه روز، حملات متعددی شناسایی شده و دستگاه‌های مسئول با بخش قابل توجهی از آن‌ها مقابله کرده‌اند.

به گفته او، شناسایی و مسدودسازی نشانی‌های اینترنتی مخرب و اطلاع‌رسانی درباره الگوهای حمله به دستگاه‌های گوناگون، از جمله اقداماتی است که برای کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها انجام می‌شود. صدر همچنین بر رعایت دستورالعمل‌های امنیتی، تهیه نسخه پشتیبان از اطلاعات و آمادگی دستگاه‌های اجرایی برای بازیابی سریع خدمات پس از حمله سایبری یا آسیب فیزیکی تأکید کرد.

رشد این حملات می‌تواند تداوم خدمات آنلاین را با دشواری روبه‌رو کند. حفاظت از داده‌ها، ایجاد زیرساخت پشتیبان و حفظ دسترسی پایدار به اینترنت، از عوامل مهم در ارائه خدمات دیجیتال به شمار می‌رود.

ایران‌پاس تا پایان سال ۱۴۰۵ عملیاتی می‌شود

صدر درباره پنجره ملی خدمات دولت هوشمند گفت شمار کاربران این سامانه از ۸۷ میلیون نفر گذشته و نسخه ارتقایافته آن با نام ایران‌پاس در دست توسعه است. هدف این است که فاز نخست ایران‌پاس تا پایان سال ۱۴۰۵ به‌صورت عملیاتی در اختیار مردم قرار گیرد.

این سامانه قرار است احراز هویت، امضای الکترونیکی و ارائه مدارک الکترونیکی را در دسترس کاربران بگذارد. اعتبارسنجی برخط اسناد هویتی و تحصیلی با استفاده از کد QR و استعلام از پایگاه اصلی صادرکننده نیز از قابلیت‌های مورد اشاره در این طرح است.

با اجرای این برنامه‌ها، بخشی از فرایندهای اداری می‌تواند بدون ارائه نسخه فیزیکی مدارک انجام شود و دسترسی به خدمات دولتی شکل یکپارچه‌تری پیدا کند.

زیرساخت داخلی جایگزین ارتباط جهانی نیست

اظهارات رئیس سازمان فناوری اطلاعات نشان می‌دهد توسعه شبکه ملی اطلاعات و تداوم دسترسی به اینترنت بین‌الملل دو موضوع جدا اما مرتبط‌اند. زیرساخت داخلی می‌تواند در شرایط بحرانی به تداوم بخشی از خدمات کمک کند، اما جایگزین کامل ارتباطات جهانی و همه سرویس‌های وابسته به آن نیست.